पुणे : महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक जीवनाचा प्राण मानली जाणारी आषाढी वारी ही केवळ धार्मिक यात्रा नसून समता, सेवा, प्रेम, बंधुभाव आणि मानवतेचा अखंड संदेश देणारी लोकचळवळ आहे. शेकडो वर्षांची परंपरा लाभलेल्या संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराजांच्या पालखी सोहळ्यात यंदाही लाखो वारकरी “ज्ञानोबा-तुकाराम” आणि “विठ्ठल विठ्ठल जय हरी विठ्ठल” या अखंड नामगजरात पंढरपूरच्या दिशेने मार्गस्थ झाले. या भक्तिमय वातावरणात सामाजिक कार्यकर्त्या तृप्तीताई देसाई यांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेत वारकऱ्यांसमवेत पायी वारी केली. (Trupti Desai)
यावेळी भूमाता फाउंडेशनच्या सामाजिक उपक्रमाला पाचवे वर्ष पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने संस्थेच्या वतीने ४०० वारकरी महिलांना सहावारी तसेच नऊवारी साड्यांचे वाटप करण्यात आले. महिलांचा सन्मान, वारकरी परंपरेप्रती कृतज्ञता आणि सेवाभावाची जपणूक या उद्देशाने हा उपक्रम राबविण्यात आला. साडीवाटपाच्या या उपक्रमाला वारकरी महिलांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत भूमाता फाउंडेशनच्या कार्याचे कौतुक केले.
पालखी सोहळ्यात तृप्तीताई देसाई यांनी हजारो वारकऱ्यांसोबत टाळ-मृदुंगाच्या गजरात, अभंगांच्या सुरावटीत आणि विठ्ठल नामाच्या अखंड जपात सहभागी होत वारीचा आध्यात्मिक अनुभव घेतला. पालखी मार्गावर भगव्या पताकांनी सजलेले वातावरण, दुतर्फा उभे राहून दर्शन घेणारे भाविक, भजन-कीर्तनाचा निनाद आणि “माऊली”च्या जयघोषांनी संपूर्ण परिसर भक्तिमय झाला होता.
महिला वारकऱ्यांचा सन्मान करण्याचा उपक्रम
भूमाता फाउंडेशनने गेल्या पाच वर्षांपासून वारीमध्ये विविध सामाजिक उपक्रम राबविले आहेत. यंदा महिला वारकऱ्यांचा सन्मान करण्याच्या उद्देशाने ४०० सहावारी व नऊवारी साड्यांचे वितरण करण्यात आले. ग्रामीण भागातून, शहरातून तसेच राज्याच्या विविध भागांतून आलेल्या महिलांनी या उपक्रमाचे स्वागत केले.
तृप्तीताई देसाई यांनी महिलांशी संवाद साधत त्यांचे अनुभव जाणून घेतले. अनेक महिला वारकरी तुळशीवृंदावन डोक्यावर घेऊन, टाळांच्या साथीने अभंग म्हणत पालखीसोबत वाटचाल करत होत्या. या महिलांचा उत्साह, श्रद्धा आणि सेवाभाव हा वारीच्या परंपरेचा आत्मा असल्याचे त्यांनी सांगितले.
“वारी समाजाला एकत्र आणणारी लोकचळवळ”
यावेळी बोलताना तृप्तीताई देसाई म्हणाल्या की, संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज यांनी दिलेला समतेचा आणि मानवतेचा संदेश आजच्या काळात अधिक महत्त्वाचा ठरतो. जात, धर्म, भाषा, पंथ किंवा आर्थिक स्थिती यांचा कोणताही भेद न करता सर्वजण “माऊली” म्हणून एकमेकांना संबोधतात. हीच खरी भारतीय संस्कृतीची ओळख असून समाजात ऐक्य निर्माण करण्याची ताकद वारकरी संप्रदायात आहे.
त्या म्हणाल्या, समाजात वाढत चाललेली असहिष्णुता, द्वेष आणि सामाजिक दरी दूर करण्यासाठी संतांचे विचार प्रत्येक घरापर्यंत पोहोचले पाहिजेत. प्रेम, करुणा, सेवा, परस्पर सन्मान आणि सहिष्णुता हीच संत परंपरेची खरी शिकवण असून तीच आजच्या समाजाची गरज आहे.
सेवाभाव हीच खरी विठ्ठलभक्ती
पालखी मार्गावर अनेक सामाजिक संस्था, ग्रामस्थ, स्वयंसेवी संघटना आणि तरुण स्वयंसेवक वारकऱ्यांसाठी अन्नदान, पिण्याचे पाणी, वैद्यकीय मदत, निवारा आणि विश्रांतीची व्यवस्था करताना दिसून आले. अनेक स्वयंसेवक रात्रंदिवस वारकऱ्यांच्या सेवेत कार्यरत होते.
या सेवाभावी कार्याचे कौतुक करत तृप्तीताई देसाई म्हणाल्या की, संतांनी शिकविलेला सेवेचा मार्ग आजही समाजाला दिशा देत आहे. गरजूंची सेवा करणे म्हणजेच खरी विठ्ठलभक्ती असून प्रत्येकाने समाजासाठी योगदान देण्याची गरज आहे.
वारी म्हणजे चालती-बोलती संस्कृती
आषाढी वारी ही महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. शेकडो किलोमीटरचा पायी प्रवास करताना वारकरी शिस्त, संयम, सहकार्य आणि सामूहिक जीवनाचा आदर्श घालून देतात. दिंड्यांतील सामूहिक भोजन, वेळेचे काटेकोर पालन, भजन-कीर्तन, अभंग गायन आणि परस्पर सहकार्य यामुळे वारी ही समाजजीवनासाठी प्रेरणादायी ठरते.
तृप्तीताई देसाई यांनी विविध दिंड्यांतील युवक, ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि बालवारकऱ्यांशी संवाद साधत त्यांच्या भावना जाणून घेतल्या. अनेक महिलांनी फुगड्या खेळत आणि अभंग म्हणत त्यांच्यासोबत विठ्ठल नामाचा गजर केला. त्यामुळे वातावरण अधिकच भक्तिमय झाले.
महिलांचा वाढता सहभाग सकारात्मक परिवर्तनाचे प्रतीक
यंदाच्या वारीत महिलांचा मोठ्या प्रमाणावर सहभाग दिसून आला. पारंपरिक वेशभूषा, डोक्यावर तुळशीवृंदावन आणि हातात टाळ घेऊन हजारो महिला भक्तिभावाने पालखीसोबत चालत होत्या. महिलांचा हा वाढता सहभाग समाजातील सकारात्मक परिवर्तनाचे प्रतीक असल्याचे तृप्तीताई देसाई यांनी नमूद केले.
त्यांनी महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात अशाच उपक्रमांची आवश्यकता असल्याचे सांगितले.
पुणे भक्तिमय वातावरणात न्हाऊन निघाले
संत ज्ञानेश्वर महाराजांची पालखी पुण्यातून पुढील प्रवासासाठी मार्गस्थ होत असताना संपूर्ण शहर भक्तिमय वातावरणात न्हाऊन निघाले. रस्त्यांच्या दुतर्फा उभे राहून हजारो नागरिकांनी पालखीचे दर्शन घेतले. भगव्या पताका, टाळ-मृदुंगाचा निनाद, अभंगांचे सूर आणि विठ्ठल नामाचा अखंड घोष यामुळे संपूर्ण वातावरणात भक्ती आणि उत्साहाची अनोखी अनुभूती निर्माण झाली.
समाजाला दिला ऐक्य, समता आणि मानवतेचा संदेश
तृप्तीताई देसाई यांच्या सहभागामुळे पालखी सोहळ्यातील वारकरी आणि भाविकांमध्ये विशेष उत्साह निर्माण झाला. सामाजिक क्षेत्रात कार्यरत व्यक्तींनी अशा सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक परंपरांमध्ये सहभागी होऊन समाजात ऐक्य, समता आणि बंधुभावाचे वातावरण निर्माण करण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, अशी अपेक्षा अनेक वारकऱ्यांनी व्यक्त केली.
आषाढी वारी ही महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीचा अभिमान असून ती समाजाला जोडणारी लोकचळवळ आहे. भूमाता फाउंडेशनच्या पाचव्या वर्षानिमित्त ४०० वारकरी महिलांना साड्यांचे वाटप करून तृप्तीताई देसाई यांनी सेवा, समता आणि महिला सन्मानाचा संदेश दिला. संत परंपरेतील मूल्ये जपत समाजात प्रेम, करुणा, बंधुभाव आणि मानवतेची भावना अधिक दृढ करण्याचे आवाहन त्यांनी यावेळी केले.
