पुणे : मोनाली विधाते प्रकरण गेल्या काही दिवसांपासून चर्चेत असताना सामाजिक कार्यकर्त्या तृप्ती देसाई यांनी एका मुलाखतीत या प्रकरणाबाबत अनेक गंभीर आरोप आणि दावे केले आहेत. या प्रकरणाचा संबंध केवळ एका व्यक्तीपुरता मर्यादित नसून अंधश्रद्धा, कथित आर्थिक फसवणूक, महिलांचे शोषण, सामाजिक माध्यमांवरील प्रभावाचा वापर आणि तक्रारदारांवरील कथित दबाव अशा विविध मुद्द्यांशी जोडला जात असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. मात्र, मुलाखतीत करण्यात आलेले आरोप हे संबंधित व्यक्तीविरुद्ध न्यायालयीनरीत्या सिद्ध झालेले तथ्य नसून त्यांची स्वतंत्र पडताळणी आवश्यक आहे.
तृप्ती देसाई यांच्या म्हणण्यानुसार, काही तक्रारदार त्यांच्या संपर्कात आले असून त्यांच्याकडून कथित फसवणूक आणि आर्थिक व मानसिक त्रासाबाबत माहिती देण्यात आली आहे. एका तक्रारदाराने घरातील अडचणी दूर करण्याच्या नावाखाली भीती निर्माण करून पैसे घेतल्याचा दावा त्यांनी केला. या संदर्भात बिबवेवाडी पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल झाल्याचेही त्यांनी मुलाखतीत सांगितले.
सोशल माध्यमांवरील प्रसिद्धीचा कथित गैरवापर?
मुलाखतीत तृप्ती देसाई यांनी सामाजिक माध्यमांवरील चित्रफिती आणि वाढते अनुयायी यांचा वापर करून लोकांना आकर्षित केले जात असल्याचा आरोप केला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, अनेक तक्रारदारांनी संबंधित व्यक्तीशी संपर्क साधण्याचे कारण म्हणून सामाजिक माध्यमांवरील चित्रफिती पाहिल्याचे सांगितले आहे. त्यामुळे सामाजिक माध्यमांवर प्रसिद्ध होणाऱ्या आध्यात्मिक किंवा धार्मिक आशयाच्या चित्रफितींच्या सत्यतेची पडताळणी करणे गरजेचे असल्याचा मुद्दा त्यांनी उपस्थित केला.
त्यांनी सामाजिक माध्यमांवरील काही प्रतिक्रिया आणि कौतुकाच्या संदेशांबाबतही प्रश्न उपस्थित केले. काही प्रतिक्रिया कृत्रिमरीत्या तयार केल्या जात असल्याचा दावा त्यांनी केला; मात्र या दाव्यांची स्वतंत्र पुष्टी मुलाखतीत उपलब्ध नाही.
अल्पवयीन मुलीच्या कथित शोषणाचा गंभीर आरोप
मुलाखतीतील सर्वात गंभीर दाव्यांपैकी एक म्हणजे एका अल्पवयीन मुलीला वयाच्या तेराव्या वर्षी कथितरीत्या देहविक्रीकडे ढकलल्याचा आरोप. संबंधित मुलगी कामाच्या शोधात आली असताना तिच्या परिस्थितीचा गैरफायदा घेतल्याचा दावा तृप्ती देसाई यांनी केला आहे. हा अत्यंत गंभीर आरोप असून त्याची सत्यता तपासण्यासाठी अधिकृत तपास यंत्रणेकडून चौकशी आणि संबंधित पुराव्यांची पडताळणी आवश्यक आहे.
देसाई यांनी आणखी काही महिला त्यांच्या संपर्कात आल्याचा दावा केला असून, विविध जिल्ह्यांमधून तक्रारी येत असल्याचेही त्यांनी सांगितले. भविष्यात आणखी गुन्हे दाखल होण्याची शक्यता असल्याचे त्यांनी मुलाखतीत म्हटले आहे.
‘श्रद्धेचा बाजार’ थांबवण्याची मागणी
या संपूर्ण प्रकरणाच्या निमित्ताने तृप्ती देसाई यांनी अंधश्रद्धा आणि तथाकथित आध्यात्मिक सेवांच्या नावाखाली नागरिकांची फसवणूक होत असल्याचा व्यापक मुद्दा उपस्थित केला. संकटात सापडलेले नागरिक मार्गदर्शनासाठी अशा व्यक्तींकडे जातात; मात्र त्यांच्या असहायतेचा आर्थिक फायदा घेतला जाऊ शकतो, असा त्यांचा दावा आहे.
काही तथाकथित आध्यात्मिक व्यक्ती मोठ्या प्रमाणावर दागिने परिधान करून सामाजिक माध्यमांवर चित्रफिती प्रसारित करतात आणि त्यातून स्वतःची वेगळी प्रतिमा निर्माण करतात, अशी टीकाही त्यांनी केली. धार्मिक श्रद्धा आणि वैयक्तिक आर्थिक व्यवहार यामधील पारदर्शकतेचा प्रश्न यामुळे पुढे येत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
तक्रारदारांना संरक्षणाचा प्रश्न ऐरणीवर
या प्रकरणात तक्रारदार पुढे येण्यास घाबरत असल्याचा दावा देसाई यांनी केला. काही तक्रारदारांना धमक्या दिल्या गेल्याचे आणि एका तक्रारदाराच्या वाहनाचा पाठलाग झाल्याचे त्यांनी मुलाखतीत सांगितले. तसेच तक्रार दाखल करण्याच्या दिवशी तक्रारदारासोबत आपण आणि पत्रकार मच्छिंद्र टिंगरे दिवसभर उपस्थित असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
हे दावे तपासाचा भाग ठरल्यास तक्रारदारांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्नही महत्त्वाचा ठरणार आहे. तक्रारदारांवर कोणताही दबाव किंवा धमकी आली आहे का, याची अधिकृत चौकशी होणे आवश्यक ठरेल.
जुन्या प्रकरणांचाही संदर्भ
मुलाखतीत तृप्ती देसाई यांनी मोनाली विधाते यांच्या पूर्वीच्या नावांचा आणि कथित गुन्हेगारी पार्श्वभूमीचा उल्लेख केला. पूर्वी काही गुन्हे दाखल झाल्याचा तसेच कारवाई झाल्याचा दावा त्यांनी केला. मात्र, अशा दाव्यांची अधिकृत पोलीस नोंद, न्यायालयीन कागदपत्रे किंवा अधिकृत आदेशांद्वारे पडताळणी होणे आवश्यक आहे.
‘ही लढाई केवळ एका व्यक्तीविरोधात नाही’
तृप्ती देसाई यांनी स्पष्ट केले की, त्यांचा मुद्दा केवळ मोनाली विधाते यांच्यापुरता मर्यादित नसून श्रद्धेचा गैरवापर करणाऱ्या आणि कथित अंधश्रद्धेला प्रोत्साहन देणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीविरोधात सामाजिक जनजागृती करण्याचा आहे. अशा प्रकरणांची कायदेशीर चौकशी व्हावी आणि दोष सिद्ध झाल्यास कायद्यानुसार कारवाई व्हावी, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
इंदुरीकर महाराजांच्या जुन्या वादाचाही उल्लेख
याच मुलाखतीत तृप्ती देसाई यांनी कीर्तनकार इंदुरीकर महाराजांच्या जुन्या वादाचाही संदर्भ दिला. महिलांविषयीच्या काही कथित वक्तव्यांवर आपण पूर्वी आक्षेप घेत आंदोलन केले होते, असे त्यांनी सांगितले. त्या काळात मोठ्या प्रमाणावर टीका आणि समाजमाध्यमांवर ट्रोलिंग झाल्याचा दावाही त्यांनी केला.
अलीकडे इंदुरीकर महाराजांच्या मुलीची नृत्याची चित्रफीत समाजमाध्यमांवर प्रसारित झाल्यानंतर झालेल्या प्रतिक्रियांचा संदर्भ देत, सार्वजनिक व्यासपीठावर महिलांविषयी बोलताना समान निकष ठेवण्याची गरज असल्याचे देसाई यांनी म्हटले.
श्रद्धा विरुद्ध अंधश्रद्धा : आता प्रश्न समाजासमोर
मोनाली विधाते प्रकरणाच्या निमित्ताने अनेक गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. श्रद्धा ठेवणे हा प्रत्येकाचा वैयक्तिक अधिकार आहे; मात्र श्रद्धेच्या नावाखाली आर्थिक व्यवहार होत असतील, नागरिकांची भीती किंवा असहायता वापरली जात असेल किंवा महिलांच्या शोषणाचे आरोप होत असतील, तर त्याची कायदेशीर आणि वस्तुनिष्ठ चौकशी होणे आवश्यक आहे.
सामाजिक माध्यमांच्या वाढत्या प्रभावामुळे एखाद्या व्यक्तीची प्रतिमा काही दिवसांत मोठ्या प्रमाणावर निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे केवळ चित्रफिती, अनुयायांची संख्या किंवा कौतुकाच्या प्रतिक्रिया पाहून कोणत्याही दाव्यावर विश्वास ठेवण्याऐवजी नागरिकांनी माहितीची पडताळणी करणे गरजेचे आहे.
या प्रकरणातील आरोपांची सत्यता तपास यंत्रणा, अधिकृत कागदपत्रे आणि न्यायालयीन प्रक्रियेतूनच स्पष्ट होईल. मात्र, या निमित्ताने श्रद्धा, अंधश्रद्धा, सामाजिक माध्यमांचा प्रभाव, महिलांची सुरक्षितता आणि तक्रारदारांचे संरक्षण हे प्रश्न पुन्हा एकदा सार्वजनिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहेत.
