मुंबई, जून : भारतीय शेअर बाजाराने गेल्या काही वर्षांत गुंतवणूकदारांना उल्लेखनीय परतावा दिला असून, दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी तो संपत्ती निर्मितीचे प्रभावी माध्यम ठरला आहे. देशातील वाढती अर्थव्यवस्था, डिजिटलायझेशन, पायाभूत सुविधांवरील गुंतवणूक आणि विविध क्षेत्रांतील कंपन्यांचा विस्तार यामुळे भारतीय भांडवली बाजाराचा आकार सातत्याने वाढत आहे.
सप्टेंबर २०२४ मध्ये भारतीय बाजाराचे एकूण बाजारमूल्य सुमारे ५.६६ ट्रिलियन अमेरिकी डॉलरच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचले होते. त्यानंतर फेब्रुवारी २०२६ मध्ये हे मूल्य सुमारे ५.०९ ट्रिलियन डॉलर इतके नोंदवण्यात आले. विशेष म्हणजे, नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) वर सूचीबद्ध कंपन्यांच्या बाजारमूल्याने २०२४ मध्येच ५ ट्रिलियन डॉलरचा टप्पा पार केला होता. ४ ट्रिलियन डॉलरवरून ५ ट्रिलियन डॉलरपर्यंतचा प्रवास अवघ्या सहा महिन्यांत पूर्ण झाल्याची नोंदही एनएसईने केली आहे.
बाजाराचा प्रवास नेहमीच चढ-उतारांनी भरलेला
तज्ज्ञांच्या मते, शेअर बाजारातील तेजी, मंदी, क्षेत्रीय बदल, जागतिक आर्थिक घडामोडी आणि भू-राजकीय परिस्थिती हे घटक बाजाराच्या वाटचालीवर सातत्याने परिणाम करत असतात. त्यामुळे बाजारातील अस्थिरता ही गुंतवणुकीचा अविभाज्य भाग मानली जाते.
सध्या भारताच्या आर्थिक वाढीबाबत सकारात्मक चित्र कायम आहे. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने (IMF) २०२६ मध्ये भारताचा वास्तविक जीडीपी वाढदर ६.५ टक्के राहील, असा अंदाज व्यक्त केला आहे. मात्र, त्याचवेळी जागतिक अनिश्चितता, व्याजदरांतील बदल, भू-राजकीय तणाव आणि बदलते बाजार नेतृत्व या घटकांमुळे गुंतवणूकदारांसमोर नवी आव्हानेही उभी राहत आहेत.
वाढता गुंतवणूकदारांचा सहभाग
भारतात शेअर बाजारात गुंतवणूक करणाऱ्यांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये एनएसईवरील गुंतवणूकदार खात्यांची संख्या २५ कोटींच्या पुढे गेली, तर जानेवारी २०२६ अखेर नोंदणीकृत वैयक्तिक गुंतवणूकदारांची संख्या १२.७ कोटींवर पोहोचली होती.
गेल्या पाच वर्षांत निफ्टी ५० निर्देशांकाने सरासरी ११.३ टक्के वार्षिक परतावा दिला आहे, तर निफ्टी ५०० निर्देशांकाने १३.७ टक्के वार्षिक परतावा नोंदवला आहे. यावरून दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी शेअर बाजार अजूनही आकर्षक पर्याय असल्याचे दिसून येते.
केवळ एकाच गुंतवणूक धोरणावर अवलंबून राहणे धोकादायक
गुंतवणूक क्षेत्रात अनेक वर्षांपासून वेगवेगळ्या पद्धतींचा अवलंब केला जात आहे. काही गुंतवणूकदार कमी किमतीत उपलब्ध असलेल्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या ‘व्हॅल्यू इन्व्हेस्टिंग’ला प्राधान्य देतात. काहीजण मजबूत आर्थिक स्थिती आणि स्थिर नफा असलेल्या कंपन्यांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या ‘क्वालिटी इन्व्हेस्टिंग’वर भर देतात.
याशिवाय काही गुंतवणूकदार वेगाने वाढणाऱ्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या ‘मोमेंटम’ धोरणाचा अवलंब करतात, तर काहीजण कमी चढ-उतार असलेल्या शेअर्सची निवड करून स्थिरतेला प्राधान्य देतात.
तज्ज्ञांच्या मते, बदलत्या बाजारपेठेत केवळ एका गुंतवणूक पद्धतीवर अवलंबून न राहता परिस्थितीनुसार लवचिकता ठेवणे आणि विविध धोरणांचा समतोल वापर करणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
अनिश्चिततेतही संधी
बाजारातील अस्थिरता आणि अनिश्चितता गुंतवणूकदारांसाठी आव्हान असली तरी त्यातून नव्या संधीही निर्माण होत असतात. त्यामुळे दीर्घकालीन दृष्टीकोन, शिस्तबद्ध गुंतवणूक आणि योग्य मालमत्ता वाटप याच्या मदतीने गुंतवणूकदार भविष्यातील वाढीचा लाभ घेऊ शकतात, असे आर्थिक तज्ज्ञांचे मत आहे.
