प्रतिनिधी मानस मते: भारतीय टपाल विभागाने एक मोठा निर्णय घेतला असून, १ सप्टेंबर २०२५ पासून ‘नोंदणीकृत पोस्ट’ सेवा बंद करण्यात येणार आहे. गेल्या ५० वर्षांपासून सुरू असलेली ही पारंपरिक सेवा आता स्पीड पोस्ट सेवेमध्ये विलीनीकरण करण्यात येणार आहे.
📬 नोंदणीकृत पोस्ट सेवा का होणार बंद?
टपाल विभागाच्या माहितीनुसार, कामकाज अधिक वेगवान, ट्रॅक करण्यास सोपे आणि आधुनिक बनवण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. यासाठी सर्व सरकारी विभाग, न्यायालये, विद्यापीठे आणि अन्य संस्थांना १ सप्टेंबरपूर्वी त्यांच्या नोंदणीकृत सेवांचा वापर बंद करून स्पीड पोस्ट सेवा वापरण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
👥 सामान्य जनतेवर काय परिणाम होणार?
या बदलामुळे टपाल सेवा महाग होण्याची शक्यता आहे.
विशेषतः शेतकरी, लहान व्यापारी, ग्रामीण भागातील नागरिक, जे स्वस्त टपाल सेवांवर अवलंबून असतात, त्यांना वाढलेल्या खर्चाचा फटका बसू शकतो.
- नोंदणीकृत पोस्टचे दर: ₹२४.९६ (५० ग्रॅमसाठी), त्यानंतर प्रत्येक २० ग्रॅमसाठी ₹५
- स्पीड पोस्टचे दर: ₹४१ पासून सुरुवात (५० ग्रॅमपर्यंत)
➤ यामुळे नोंदणीकृत पोस्ट स्पीड पोस्टपेक्षा २० ते २५ टक्के स्वस्त ठरते.
📉 नोंदणीकृत पोस्टच्या वापरात घट
सरकारी आकडेवारीनुसार:
- २०११-१२ मध्ये: नोंदणीकृत पोस्टने पाठवलेली पार्सले – २४.४४ कोटी
- २०१९-२० मध्ये: ती संख्या घटून – १८.४६ कोटी
डिजिटल सेवा, ई-मेल, खाजगी कुरिअर यंत्रणा यांचा वापर वाढल्यामुळे पारंपरिक पोस्ट सेवेचा उपयोग कमी झाला आहे. हीच घटती मागणी लक्षात घेऊन विभागाने सेवा बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
🚚 स्पीड पोस्टमधून कोणत्या सुविधा मिळणार?
जरी नोंदणीकृत पोस्ट बंद केली जाणार असली, तरी स्पीड पोस्टद्वारे खालील सुविधा उपलब्ध राहतील:
🔹 ट्रॅकिंग सिस्टम
🔹 जलद वितरण
🔹 डिलिव्हरी पावती (Acknowledgement)
🏛️ देशातील पोस्टल सेवेतील मोठा बदल
हा निर्णय भारतीय टपाल सेवेत एक ऐतिहासिक बदल ठरणार आहे.
एकीकडे स्पीड पोस्ट सेवा अधिक कार्यक्षम आणि आधुनिक होईल, तर दुसरीकडे टपाल सेवा महाग झाल्यामुळे सामान्य नागरिकांना अडचणींना सामोरे जावे लागेल.
✅ टपाल सेवेत सुधारणा आणि डिजिटलायझेशन हे काळानुरूप बदल असले तरी, त्याचा परिणाम सर्वसामान्यांवर काय होतो, हे पाहणं महत्त्वाचं ठरेल.
