भारत-पाक संघर्षात हवाई कारवाईनंतर राजकीय वादळ; इंदिरा गांधींच्या इतिहासाशी मोदींची तुलना
नवी दिल्ली | भारतीय वायुदलाने अलीकडेच पाकिस्तान व पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये केलेल्या अचूक हवाई हल्ल्यांमुळे देशात एकीकडे राष्ट्रीय सुरक्षेचा अभिमान व्यक्त होत असताना, दुसरीकडे राजकीय पातळीवरही प्रचंड खळबळ माजली आहे. या कारवाईत भारताने पाकिस्तानमधील दहशतवादी तळांवर लक्ष केंद्रित करून दहशतवाद्यांचा यशस्वी खात्मा केला, ज्यामुळे काही तासांतच दोन्ही देशांमध्ये युद्धविरामाची घोषणा करण्यात आली.
पुलवामा दहशतवादी हल्ल्यानंतर निर्माण झालेल्या जनआक्रोशाला उत्तर देत भारताने आपल्या लष्करी क्षमतेचा प्रत्यय जगाला दिला. हवाई हल्ल्यांमुळे केवळ सीमावर्ती भागात नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय राजकारणातही भारताची भूमिका स्पष्ट झाली. भारताचे हे पाऊल ‘संयमाबरोबर ठाम उत्तर’ या रणनीतीचे प्रतीक मानले जात आहे.
नेतृत्वावर राजकीय द्वंद्व : इंदिरा गांधी विरुद्ध नरेंद्र मोदी
या कारवाईनंतर देशातील राजकीय वातावरण तापले असून, काँग्रेसने इतिहासाच्या पानांमधून इंदिरा गांधी यांच्या १९७१ मधील युद्धातील निर्णायक भूमिकेची आठवण करून दिली आहे. त्यांनी पाकिस्तानविरुद्ध निर्णायक विजय मिळवत बांगलादेशची निर्मिती केली होती. काँग्रेससह काही राजकीय टीकाकारांनी नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या कारवाईची तुलना इंदिरा गांधींच्या कृतिशीलतेशी केली आहे.
काँग्रेस नेते म्हणतात की, “इंदिरा गांधींनी केवळ हल्ला नाही केला, तर पाकिस्तानचे दोन तुकडे करून इतिहास घडवला. मोदी सरकारची कारवाई मर्यादित आणि निवडणूकपूर्व प्रचारापुरती आहे,” असा आरोप त्यांनी केला. तर भाजपचे समर्थक म्हणतात की, “मोदींनी ठोस पावले उचलून दहशतवादाला थेट उत्तर दिले आहे. आंतरराष्ट्रीय दबाव असूनही त्यांनी निर्णय घेण्यात धीटपणा दाखवला.”
१९७१ आणि आज यामधील मूलभूत फरक — युद्धाचे स्वरूप बदलले
तज्ज्ञांच्या मते १९७१ साली भारत आणि पाकिस्तानमधील स्थिती वेगळी होती. त्या वेळी पाकिस्तान अण्वस्त्रधारी देश नव्हता. आज मात्र परिस्थिती गुंतागुंतीची आहे. पाकिस्तानकडे अण्वस्त्रे असून, जगभरात युद्धविरोधी वातावरण आहे. त्यामुळे भारताच्या कारवायांवर आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे बारीक लक्ष आहे.
त्यामुळे भारत पूर्ण प्रमाणात युद्धात उतरू शकत नाही, हे वास्तव आहे. म्हणूनच भारताने ‘लक्ष्यित हल्ले’ (Targeted Strikes) किंवा सर्जिकल स्ट्राईक्सची रणनीती स्वीकारली आहे. यामुळे भारत आपल्या सैनिकी ताकदीचा वापर करताना संयमही पाळतो आहे, ही बाब जागतिक स्तरावर सकारात्मक मानली जात आहे.
भारत-पाक संघर्ष हा केवळ सीमा रेषेवरील सैनिकी संघर्ष नसून, तो नेतृत्व, मुत्सद्देगिरी, आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि राजकीय धारणा यांच्या कसोटीचा क्षण आहे. नरेंद्र मोदींचे नेतृत्व एकीकडे सशक्त प्रतिमा उभारते, तर इंदिरा गांधींचा ऐतिहासिक विजय आजही भारतीय मानसामध्ये प्रेरणास्त्रोत आहे.
हे युद्ध नव्हे, तर युद्धासम परिस्थिती आहे – ज्यात शब्दांइतकीच कृती महत्त्वाची ठरते.
