गोदरेज इंडस्ट्रीज ग्रुप (GIG), राधिका पिरामल (कार्यकारी संचालक, VIP इंडस्ट्रीज अँड ट्रस्टी, दसरा यूके) आणि केशव सुरी फाउंडेशनने दसराच्या सोबतीने, भारतातील पहिला LGBTQIA+ साठी राखीव परोपकार निधी – द प्राईड फंड, लॉन्च करण्याची घोषणा केली. 140 दशलक्षांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या भारतात LGBTQIA+ समुदायासाठी मुळापासून बदल करत, शाश्वत, संरचित आणि रुग्ण परोपकारासह निधीची तफावत भरून काढणे, हे या फंडाचे उद्दिष्ट आहे. दसरा आणि गोदरेज डीईआय लॅब गोदरेज इंडस्ट्रीज ग्रुपमध्ये आणि त्यापलीकडे जात सर्वसमावेशक इकोसिस्टम तयार करण्यासाठी वचनबद्ध असून ते या उपक्रमासाठी महत्त्वाचे भागीदार असतील.
परोपकार निधीसाठीचे भारतातील चित्र फारसे आशादायी नाही : भारतातील शीर्ष 50 देणगीदारांपैकी फक्त एकच LGBTQIA+ संस्थांना स्पष्टपणे समर्थन देतो आणि कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी (CSR) योगदान तर नगण्य आहे. LGBTQIA+ समुदायांसाठी मोठ्या प्रमाणात जागतिक निधी मिळत असताना, भारत क्वचितच या परोपकारी प्रयत्नांमध्ये भाग घेतो किंवा लाभ घेताना दिसतो.
या संरचनात्मक अडथळ्यांना न जुमानता, पुरेशा पूर्वग्रहांना तोंड देत, संयोजक आणि तळागाळातील कार्यकर्त्यांनी त्यांच्या समुदायांसाठी महत्त्वपूर्ण प्रयत्न केले आहेत. या चळवळींमधून जन्माला आलेल्या अशासकीय तसेच नागरी संस्था या LGBTQIA+ समुदायासमोर असलेल्या आरोग्यसेवा, उदरनिर्वाह, न्याय आणि सन्मान अशा महत्त्वाच्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करतात. देशभरातील LGBTQIA+ भारतीयांचे भवितव्य सुधारण्याच्या दृष्टिकोनातून या संस्थांना त्यांचे कार्य अधिक सक्षमरित्या करण्यासाठी जास्तीतजास्त अनुदान देत पाठबळ देण्याचे प्राइड फंडाचे उद्दिष्ट आहे.
गोदरेज डीईआय लॅबचे प्रमुख परमेश शहानी यांनी या फंडाच्या शुभारंभाबाबत भाष्य करताना सांगितले, “द प्राईड फंड हा एक ऐतिहासिक टप्पा आहे- भारतातील अशा प्रकारचा पहिलाच उपक्रम, जो असं वेगळेपण असलेल्या समुदाय सदस्यांनी समुदायासाठी तयार केला आहे. हा निधी दीर्घकाळापासून दुर्लक्षित असलेल्या LGBTQIA+ व्यक्तींना थेट प्रणालीगत अडथळ्यांना संबोधित करून बरोबरी आणि समावेशाच्या आमच्या सामायिक दृष्टीला मूर्त रूप देतो. लक्ष्यित समर्थन आणि साधनांद्वारे समुदायासाठी राष्ट्रीय पातळीवरील केवळ 27% NGOs उपलब्ध असल्याने, समुदायांना सुरक्षितता, आरोग्य, न्याय तसेच बऱ्याच काळापासून नाकारलेल्या संधी मिळवून देण्यासाठी सक्षम बनविण्याचे आमचे ध्येय आहे. एक मजबूत, अधिक समावेशक समाज तयार करू इच्छितो जो विकसित भारताच्या भावनेला खरोखर मूर्त स्वरूप देईल, जिथे प्रत्येक व्यक्ती, त्यांची ओळख काहीही असो, सन्मानाने आणि अभिमानाने जगू शकेल.”
राधिका पिरामल, कार्यकारी संचालक, VIP इंडस्ट्रीज आणि ट्रस्टी, दसरा यूके, म्हणाल्या, “भारतातील LGBTQIA+ समुदायांबाबत जागरुकता तसेच साधने वाढवण्यासाठी हा प्राइड फंड सुरू केला जात आहे. आंतरराष्ट्रीय मदत जवळपास संपत आल्याने, आमच्या भारतीय कॉर्पोरेट्स आणि फाउंडेशनने तातडीने पाऊल उचलणे गरजेचे आहे. निधीची तफावत भरून काढण्यासाठी आणि असुरक्षितता असलेल्या लोकांना सुरक्षितता मिळवून देणे, न्याय मिळविण्यात मदत करणाऱ्या एनजीओंना निधी, त्यांच्या आरोग्य आणि प्रतिष्ठेसाठी आपण सर्वजण एकत्र येऊन आपल्या काही सर्जनशील आणि नावीन्यपूर्ण समुदायांना मदत करूया.
“प्राइड फंड हा आर्थिक बांधिलकीपेक्षाही अधिक आहे — भारताच्या LGBTQIA+ भविष्यात आपण कशा प्रकारे गुंतवणूक करतो, यातील ही एक क्रांती आहे. आमचा नेहमीच असा विश्वास आहे की, शुद्ध हेतू आणि ध्येय जेव्हा परस्परपूरक असतात, तेव्हाच खरा बदल घडतो. आणि हा निधी हे त्याचेच उदाहरण आहे. भारताने नेहमीच विविधता, समानता आणि समावेश (DEI) वर विश्वास ठेवला आहे आणि आता आम्ही जगाला मार्ग दाखवण्यास तयार आहोत. समविचारी भागीदारांच्या मदतीने आम्ही हे सुनिश्चित करत आहोत की, क्विअर-नेतृत्वाखालील संस्थांना त्यांच्या हक्काचे जे आहे ते मिळायलाच हवे. सर्वसमावेशकता हे दान नाही, तर ही गरज आहे. आम्ही फरक करत नाही, तर असे भविष्य निर्माण करू पाहात आहोत, जिथे भारतातील प्रत्येक LGBTQIA+ व्यक्तीला सन्मान, संधी मिळेल,” असे केशव सुरी, कार्यकारी संचालक, ललित सुरी हॉस्पिटॅलिटी ग्रुप आणि संस्थापक, केशव सुरी फाउंडेशन, म्हणाले.
द प्राईड फंडाच्या लाँचच्या वेळी, दसराने ‘अगेन्स्ट ऑल ऑड्स – ॲडव्हान्सिंग इक्विटी फॉर इंडियाज एलजीबीटीक्यूआयए+ कम्युनिटीज‘ या शीर्षकाचा एक अहवाल प्रसिद्ध केला, जो भारतातील LGBTQIA+-केंद्रित संस्थांना भेडसावणाऱ्या आव्हानांचा अभ्यास करतो. तसेच अडथळ्यांवर मात करण्यासाठी उपाय सुचवतो, आणि समुदायासह सह-निर्मित दृष्टिकोन ठेवत प्रतिसादाला प्राधान्य देतो.
या अहवालावर भाष्य करताना, नीरा नुंडी, सह-संस्थापक आणि भागीदार दसरा, म्हणाल्या, “जगातील 18% लोकसंख्येचे घर असलेल्या भारताला जागतिक LGBTQIA+ निधीच्या 1% पेक्षा कमी निधी मिळतो, ज्यामुळे या कारणास्तव अत्यंत कमी निधी मिळतो. तळागाळात बदल घडवून आणणाऱ्या अशा संस्थांना पाठिंबा देऊन हा प्राइड फंड निश्चितच महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतो आहे. या संस्थांना सक्षम बनवत, आम्ही फक्त तात्काळ गरजा पूर्ण करत नाही तर प्रत्येक LGBTQIA+ व्यक्तीची भरभराट होऊ शकेल अशा दीर्घकालीन भविष्यासाठी प्रयत्न करतो.”
संयम आणि निश्चित ध्येय ठेवत परोपकाराद्वारे भारताच्या LGBTQIA+ समुदायासाठी परिवर्तनीय बदल घडवून आणणे हा प्राइड फंडाचा उद्देश आहे. केलेल्या प्रयत्नांचा प्रभाव पडेलच यावर लक्ष केंद्रित करून तसेच उपेक्षित समुदायांच्या गरजांचा विचार करून ते भारतातील समानता आणि समावेशासाठी एक नवीन मार्ग तयार करण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.
