🛑 बेकायदेशीर रसायनांचा वापर; ‘कॉम्फर्ट’ डास अगरबत्तीवर महाराष्ट्र सरकारची बंदी

मुंबई | महाराष्ट्र, 2 फेब्रुवारी 2026 : बेकायदेशीर व मान्यता नसलेल्या रसायनांचा वापर केल्याप्रकरणी महाराष्ट्र सरकारने ‘कॉम्फर्ट’ नावाच्या डास प्रतिबंधक अगरबत्तीवर बंदी घातली आहे. घरगुती कीटकनाशकांच्या सुरक्षित वापरासाठी कार्यरत असलेल्या ना-नफा उद्योग संघटना Home Insect Control Association (HICA) यांनी या कारवाईचे स्वागत केले आहे.

‘कॉम्फर्ट’ ही डास अगरबत्ती महाराष्ट्रासह तमिळनाडू, उत्तर प्रदेश आणि दिल्लीमध्ये विक्रीस उपलब्ध होती. ही अगरबत्ती मेसर्स धूप छांव कंपनी यांचे उत्पादन असून, खुल्या बाजारातून गोळा केलेल्या नमुन्यांमध्ये बेकायदेशीर रसायनांचा वापर झाल्याचे स्पष्ट झाले.
महाराष्ट्र कृषी विभागाने केलेल्या प्रयोगशाळा चाचण्यांमध्ये या अगरबत्त्यांमध्ये डाइमफ्लुथ्रिन हे शासनमान्य नसलेले व बेकायदेशीर रसायन आढळून आले.

🚨 छाप्यात मोठा साठा जप्त

मुंबईत टाकण्यात आलेल्या छाप्यांदरम्यान अधिकाऱ्यांना डाइमफ्लुथ्रिनयुक्त ‘कॉम्फर्ट’ अगरबत्त्यांचे अनेक बॉक्स आढळून आले. संबंधित कंपनीकडे परवाना तसेच CIBRC (Central Insecticides Board & Registration Committee) ची मान्यता नसल्याने, कीटकनाशके अधिनियम 1968 आणि कीटकनाशके नियम 1971 अंतर्गत या उत्पादनाचे उत्पादन व विक्री बेकायदेशीर ठरवण्यात आले.

⚠️ ‘हर्बल’च्या नावाखाली फसवणूक

‘हर्बल’ असल्याचा खोटा दावा करत बाजारात आणलेल्या अनेक डास अगरबत्त्यांमध्ये बेकायदेशीर रसायने वापरली जात असल्याचे समोर आले आहे.
‘कॉम्फर्ट’, ‘स्लीपवेल’ आणि ‘रिलॅक्स’ या नावांनी विक्री होणारी उत्पादने यामध्ये ओळखली गेली आहेत.
यामुळे सार्वजनिक आरोग्याला धोका निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

🧪 CIBRC मान्यता का महत्त्वाची?

कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत CIBRC ही वैधानिक संस्था असून, डास प्रतिबंधक उत्पादनांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या रसायनांना मंजुरी देण्याची जबाबदारी तिच्यावर आहे.
मान्यताप्राप्त उत्पादनांवर CIR (Central Insecticide Registration) क्रमांक स्पष्टपणे नमूद केलेला असतो, ज्यामुळे ग्राहक सुरक्षित उत्पादनांची ओळख करू शकतात.

🗣️ HICA ची प्रतिक्रिया

या कारवाईवर प्रतिक्रिया देताना HICA चे मानद सचिव Jayant Deshpande म्हणाले,

“कॉम्फर्टसारख्या बेकायदेशीर डास अगरबत्त्यांवर महाराष्ट्र सरकारने केलेली वेळेवर कारवाई अत्यंत कौतुकास्पद आहे. डाइमफ्लुथ्रिनसारखी रसायने वापरणे सार्वजनिक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. ग्राहकांनी केवळ CIBRC मान्यता असलेलीच उत्पादने खरेदी करावीत.”

🔍 पूर्वीही कारवाई

नोव्हेंबर 2025 मध्ये आंध्र प्रदेशातील विजयवाडा येथे ‘स्लीपवेल’ नावाने विक्री होणाऱ्या 69 लाख रुपयांच्या बेकायदेशीर डास अगरबत्त्या जप्त करण्यात आल्या होत्या. त्यामध्ये मेपरफ्लुथ्रिन हे CIBRC मान्यता नसलेले रसायन आढळून आले होते.

HICA ने स्पष्ट केले आहे की, ते भविष्यातही नियामक संस्था व अंमलबजावणी यंत्रणांबरोबर सहकार्य करत बेकायदेशीर उत्पादनांविरोधात कठोर कारवाईस पाठबळ देत राहतील.