Police News : पोलीसांना कोणत्याही आरोपींना थेट मारहाण करण्याचे अधिकार नाहीत
राज्यात अलीकडील काळात पोलीसांकडून कथित मारहाण आणि कस्टोडियल अत्याचारांच्या तक्रारी वाढत असल्याचे चित्र समोर येत आहे. आरोपींना चौकशीदरम्यान मारहाण केल्याच्या घटनांमुळे नागरिकांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे. कायद्याचे रक्षक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या यंत्रणेकडूनच मानवाधिकारांचे उल्लंघन होत असल्याचे आरोप होत असल्याने हा विषय गंभीर बनला आहे.
संविधान प्रत्येक नागरिकाला जीवन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचा अधिकार देते. आरोपी असला तरी त्याच्यावर अमानुष वागणूक देण्यास कायद्यात कुठेही परवानगी नाही. तरीही काही ठिकाणी “तिसऱ्या डिग्री”चा वापर केल्याच्या तक्रारी सातत्याने पुढे येत आहेत. यामुळे न्यायव्यवस्थेवरील विश्वासाला तडा जाऊ शकतो, अशी भीती कायदेपंडित व्यक्त करत आहेत.
मानवाधिकार कार्यकर्त्यांचे म्हणणे आहे की, चौकशीदरम्यान जबरदस्तीने कबुली मिळवणे हा गुन्हा असून अशा प्रकरणांत संबंधित अधिकाऱ्यांवर कठोर कारवाई झाली पाहिजे. अनेक वेळा पीडित व्यक्ती भीतीपोटी तक्रार करण्यास पुढे येत नाहीत, त्यामुळे अनेक घटना दडपल्या जातात, असेही ते सांगतात.
दरम्यान, पोलीस विभागातील काही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी मात्र स्पष्ट केले की, संपूर्ण यंत्रणेला दोष देणे योग्य नाही. बहुतांश पोलीस अधिकारी प्रामाणिकपणे कर्तव्य बजावत असून काही अपवादात्मक घटनांमुळे संपूर्ण दलाची प्रतिमा मलिन होते. नियमबाह्य वर्तन करणाऱ्यांवर विभागीय कारवाई केली जाते, असेही त्यांनी नमूद केले.
कायदे तज्ज्ञांच्या मते, अशा घटनांवर आळा घालण्यासाठी सीसीटीव्ही देखरेख, चौकशीदरम्यान वकिलांची उपस्थिती, नियमित वैद्यकीय तपासणी आणि स्वतंत्र चौकशी यंत्रणा अधिक प्रभावीपणे कार्यरत करणे आवश्यक आहे. पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व वाढल्यास नागरिकांचा विश्वास पुन्हा दृढ होऊ शकतो.
एकूणच, कायद्याचे पालन करताना मानवी मूल्ये जपणे हीच खरी कसोटी आहे. पोलीस दलाने कठोरतेसोबत संवेदनशीलतेचा समतोल साधला तरच न्यायव्यवस्थेवरील विश्वास अबाधित राहील.
