२४ ऑक्टोंबर या जागतिक पोलिओ दिनानिमित्त, पोलिओमायलिटिसमुळे निर्माण होणारा सततचा धोका ओळखणे आवश्यक बनले आहे. मेघालयात पोलिओचा नवा रुग्ण सापडल्यामुळे नवी चिंता निर्माण झाली आहे.
पोलिओचे सूक्ष्म विषाणू असतात. ते अन्न पाण्यामार्फत तोंडावाटे शरीरात येतात. दूषित पाणी हेच त्यांचे मुख्य वाहन आहे. यात हे विषाणू 6 महिनेपर्यंत जिवंत राहू शकतात. विष्ठेमार्फत हे विषाणू पाणी, जमीन वगैरेमध्ये पसरतात. याचा सर्वाधिक फटका पाच वर्षाखालील मुलांना प्रभावित करतो, ज्यामुळे पक्षाघात होतो आणि काही प्रकरणांमध्ये मृत्यूही होतो. अनेक दशकांची प्रगती असूनही, हा आजार विशेषत: भारतासारख्या देशांसाठी पोलिओमुक्त असतानाही जागतिक आरोग्या धोका म्हणून राहिला आहे. त्यामुळे पोलिओ पुन्हा पसरू यासाठी सतर्क राहणे आवश्यक आहे.
डॉ सुलक्षणे मल्टिस्पेशालिटी क्लिनिक, पुणे येथील सल्लागार बालरोगतज्ञ आणि निओनॅटोलॉजिस्ट डॉ. महेश सुलक्षणे म्हणाले की इनएक्टिव्हेटेड पोलिओ लस (आयपीव्ही) जीवनासाठी पक्षाघात होऊ शकणाऱ्या विषाणूपासून आवश्यक संरक्षण देते. ६ आठवड्यांपासून लसीकरण केल्याने मुलांना रोगप्रतिकारक शक्तीची उत्तम संधी मिळते.
भारताचा १२ वर्षांचा पोलिओमुक्त दर्जा हा व्यापक लसीकरण मोहिमांचा परिणाम आहे. डब्ल्यूएचओच्या मते, भारतात पोलिओ लसीचे जवळपास १ अब्ज डोस दरवर्षी दिले जात होते, जे निर्मूलनापर्यंत नेणाऱ्या अंतिम वर्षांमध्ये १७२ दशलक्ष मुलांपर्यंत पोहोचले. तरीही, जगाच्या इतर भागांमध्ये अलीकडील उद्रेक जागृत राहण्याच्या गरजेची स्पष्ट आठवण करून देतात
डॉ. सुलक्षणे म्हणाले की, भारत पोलिओमुक्त होऊन एका दशकाहून अधिक काळ लोटला आहे, तरीही जगाच्या काही भागांमध्ये हा विषाणू अस्तित्वात आहे. विशेषत: जागतिक चळवळीसह भारतात पुन्हा प्रवेश करण्याची शक्यता कायम चिंतेची बाब आहे.”
लस आणि लसीकरण पद्धती (आयएपी एसीव्हीआयपी) वरील भारतीय बालरोग सल्लागार समिती शिफारस केलेल्या लसीकरण वेळापत्रकाचे बारकाईने पालन करण्याच्या गरजेवर भर देते. यामध्ये जन्माच्या वेळी, ६, १० आणि १४ आठवड्याच्या वेळी पोलिओ लस (ओपीव्ही) द्यावी तसेच १६-१८ महिन्यांत आणि पुन्हा ४-६ वर्षांनी बूस्टर डोस देणे समाविष्ट आहे. या शेड्यूलचे पालन करणे वैयक्तिक आणि सामूहिक प्रतिकारशक्ती राखण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. भारताची लोकसंख्या आणि कमी जागेत जास्त लोक राहत असल्यामुळे पोलिओचा धोका टाळणे अत्यंत गरजेचे आहे.
डॉ. सुलक्षणे पुढे म्हणाले की, “उच्च लसीकरण दरामुळे पोलिओ दूर राहण्याची खात्री होते. त्याशिवाय, नवीन पोलीस सापडण्याच्या धोक्यामुळे आम्ही साध्य केलेली उल्लेखनीय प्रगती कमी होण्याचा धोका आहे.
जागतिक पोलिओ दिनी, संदेश स्पष्ट आहे: पोलिओ प्रसार रोखण्यासाठी लसीकरण ही गुरुकिल्ली आहे. उच्च लसीकरण दर राखून आणि सार्वजनिक आरोग्य उपक्रमांना पाठिंबा देऊन, भारत पोलिओविरुद्धचा लढा सुरू ठेवू शकतो आणि भविष्यातील पिढ्यांचे या प्रतिबंधित रोगापासून संरक्षण करू शकतो. जागतिक उद्दिष्ट आवाक्यात आहे, परंतु केवळ भारतासह प्रत्येक राष्ट्राने पोलिओ निर्मूलनासाठी आपल्या वचनबद्धतेवर स्थिर राहिल्यासच हे शक्य होऊ शकते. अस्वीकरण: “सनोफी आणि डॉ रेड्डीज लॅबोरेटरीज लिमिटेड द्वारे समर्थित सार्वजनिक कल्याणकारी उपक्रम. कृपया वैद्यकीय सल्ल्यासाठी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या”.
